Çocuklarda Alerji

Günümüzün en önemli sorunlarından birisi alerjik hastalıklardır. Çocuklarda alerji hastalıkların görülme sıklığı her geçen gün arttığı görülmektedir. İstanbul’da yapılan çalışmalarda her 6-7 çocuktan birinde astım olduğu, her 10 çocuktan birinde alerjik nezle ve her 20 çocuktan birinde egzama görüldüğü bildirilmektedir. Bu alerjik hastalıklardaki artış sadece Türkiye’de değil neredeyse bütün dünyada her yıl artmaktadır. Çocuklarda görülen alerjik hastalıkların çocuk alerji uzmanları kontrolünde teşhis edilip tedavi edilmesi çok önemlidir.

Çocuklarda görülen başlaıca alerjik hastalıklar astım, alerjik nezle, hışıltılı çocuk (Wheezing İnfant), egzema (Atopik Dermatit), ürtiker (Kurdeşen), kontakt dermatit, göz alerjisi, gıda, alerjisi, ilaç alerjileri, böcek alerjileri, mesleki alerjiler, anaflaksi (Alerjik şok), heriditer anjioödemdir.

Çocuklarda alerjik hastalıklardan en sık görüleni astımdır. Astımın en önemli belirtileri sık öksürük, sık hırıltı, nefes sıkışması ve egzersiz sonrası nefes sıkışmasıdır. En önemli nedeni genetik ve çevresel faktörlerdir. Astımın %90 nedeni alerjenlere karşı gelişen alerjidir. En sık sorumlu alerjenler ise ev tozu akar, polenler, küflerdir. Hava kirliliği, sigara, diyet, hijyen gibi bir çok çevresel faktörler de astım gelişmesine katkıda bulunur.

Astımın tetikleyicilerinin de bilinmesi gerekir. Astımlı olan çocukların akciğerleri önemli derecede hassas olduğu için çeşitli nedenlerle astım belirtileri ortaya çıkabilir. Bu astım belirtilerini ortaya çıkaran nedenlere astımın tetikleyicileri denilmektedir. Gribal enfeksiyonlar astımlı çocuklarda en büyük tetikleyici faktördür. Gribal enfeksiyon hassas olan akciğerlerdeki bronşlarında daralma yaparak düzelmeyen öksürüklere ve astım atağına neden olabilmektedir.

Diğer astım belirtilerini ortaya çıkaran ve hatta krizine sokan astım tetikleyicisi sigara dumanıdır. Astımlı çocukların akciğerleri kokuya karşı çok hassastır. Kokular astımlı çocuklarda ve yetişkinlerde öksürüklerin ortaya çıkmasına ve hatta astım krizine neden olabilmektedir. Bu nedenlerle astımlı çocukların tedavisinde sigara dumanından kaçınmak çok önemlidir. Balkanda veya mutfakta sigara içilmesi de sigaranın çocuklara zarar vermesini engelleyecek bir yaklaşım değildir. Çünkü sigara içen kişinin üzerine sinen koku da astımlı çocukta öksürüklere neden olur.

Astımlı çocukların akciğerlerinde hassasiyet olduğu için parfümden ve parfümlü temizlik malzemelerinden kaçınmak gerekir. Çamaşırların da parfümsüz temizlik malzemeleriyle yıkanması daha doğru olacaktır. Parfümlü temizlik ürünü ile yıkanan çamaşırlar çocuklarda öksürüğe neden olabilir.

Evde sigara içilmemesi, evde temizlik yapılırken kokusu olmayan temizlik maddelerinin kullanılması, çamaşırların da kokusu olmayan parfümsüz detarjanlarla yıkanması çok önemlidir.

Alerjik nezle de astımlı çocukların çoğunda vardır. Genellikle birlikte görülür. Alerjik nezlenin en önemli belirtileri de sık nezle, peşpeşe hapşırma, burun kaşınması ve burun tıkanmasıdır. Çok kolay sinüzit olurlar ve bu nedenle sık sık antibiotik kullanmak zorunda kalınır. Astımlı çocuklarda mutlaka alerjik nezlenin de belirtileri aranmalıdır. Astımı tetikleyen faktörler alerjik nezlenin belirtilerini de tetikleyebilir.

Hışıltılı çocuklar ilk 3 yaşta sıklıkla görülür. 1 aydan uzun süren hırıltı, 2 defadan fazla hırıltı olması durumunda hırıltılı çocuktan bahsedilir. Başta astım olmakla birlikte birçok nedenle hırıltı gelişebilir. Tekrarlayan hırıltı nedenlerinden biri de reflüdür. Reflü de özellikle 1 yaşın altındaki çocuklarda sorun olabilmektedir.

Egzama ise bebeklikte yüzde kızarıklık ile başlayan daha sonra eklemlerde kızarıklık kaşıntı şeklinde belirti veren bir durumdur. Ciltleri kurudur ve hassastır. En sık nedeni de gıda alerjileri ve cildin yapısındaki bozukluklardır. Egzamanın nedeni ortaya çıkarılmazsa sık sık belirtiler tekrarlar. Ciltleri çok hassas olduğu için nemlendirici kullanılması ve yün kıyafetlerin kullanılmaması, kurutucu sabun ve şampuan kullanılmaması, sıvı ve alerjik olmayan detarjanlarla çamaşırların yıkanması faydalı olabilir.

Gıda alerjileri de sıklıkla karşımıza çıkan bir alerjik hastalıktır. İlk 1 yaştaki çocukların yaklaşık %6-7 kısmında görülmektedir. En sık neden ise yumurta ve inek sütü alerjisidir. Bu iki gıda dışında buğday, soya, fındık, fıstık, ceviz gibi çerezler, balık ve kabuklu deniz ürünleri de diğer en önemli besin alerjisi nedenleridir. Ciltte kaşıntı, egzama, kakada sümüklenme, kakada kan görülmesi, kabızlık, kusma, reflü gibi belirtiler varsa gıda alerjileri akla getirilmelidir.

Böcek alerjilerinden en tehlikelisi ise arı alerjisidir. Arı sokması sonrası nefes sıkışması baş dönmesi gibi belirtiler olmuşsa mutlaka çocuk alerji uzmanlarınca temasa geçilmesi ve gerekirse aşı tedavisine başlanması önemlidir.

İlaç alerjileri de çok önemlidir. Penisilin başta olmak üzere bir çok antibiyotik alerjisi ve lokal anestezik maddeleri alerjileri başlıca ilaç alerjileridir. İlaç alerjileri çocuklarda da önemli bir alerjiye neden olabilmektedir. İlacın alımından sonra eğer alerjisi varsa dakikalar içinde ciddi alerjik reaksiyonlara neden olarak hayati tehlikeye neden olabilmektedir.

Çocuklarda görülen alerjik hastalıkların teşhisinde ve tedavisine en önemli sorunlardan biri de ailelerin hangi doktora gidecekleri konusundaki bilgi eksiklikleridir. Çocuklarda görülen alerjik hastalıkların teşhis ve tedavisi konusunda çocuk alerji uzmanları en deneyimli olan uzmanlardır. Çocuk alerji uzmanları çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı olduktan sonra çocuklarda görülen alerjik hastalıklar konusunda eğitim alan ve bu eğitimleri sonunda çocuk alerji uzmanı diploması (yeni adıyla çocuk immünoloji ve alerji hastalıkları uzmanı) alan uzmanlardır. Bu nedenle çocuklarda görülen alerjik hastalıkların çocuk alerji uzmanlarınca değerlendirilmesi çok önemlidir.

Prof. Dr. Ahmet Akçay

Çocuk Alerji ve Çocuk Göğüs Hastalıkları Uzmanı

blank

Çocuk Alerji Uzmanı Doktoru Nedir?

Çocuk alerji uzmanı doktoru yeni adıyla çocuk immünoloji ve alerji hastalıkları uzmanı çocuğunda alerjik hastalık olan aileler için vageçilmez olan doktorlardır. Çocuk alerji uzmanları çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı olan ve sonrasında çocuklarda görülen alerjik hastalıklar konusunda 3 yıl boyunca eğitim alan ve sonrasında çocuk alerji uzmanı diploması alan uzmanlardır.

İstanbul Alerji

Çocuk Alerji Uzmanı Nasıl Olunur?

Çocuk alerji uzmanı olmak için öncelikle 6-7 yıl surely tıp fakültesi bitirilmelidir. Sonrasında 4 yıllık çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı olunmalıdır. Çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı olduktan sonra yandal sınavına girilmelidir. Çocuk alerji bölümü kazanıldıktan sonra çocuk alerji bölümünde 3 yıl süreyle eğitim alınır. Bu sure içinde çocuklarda görülen alerjik hastalıklar ve bağışıklık sistemi konusunda eğitim alınır. Çocuk alerji uzmanlarının sorumlu oldukları basilica hastalıklar şunlardır;

Astım
Alerjik Nezle
Hışıltılı Çocuk (Wheezing İnfant)
Egzema (Atopik Dermatit)
Ürtiker (Kurdeşen)
Cilt alerjileri
Kontakt dermatit
Göz Alerjisi

Gıda Alerjisi
İlaç Alerjileri
Böcek Alerjileri
Mesleki Allerjiler
Anaflaksi (Alerjik Şok)
Herditer Anjioödem
Bağışıklık sistemi hastalıklarısi

Çocuk alerji ve bağışıklık sistemi konularında eğitim alındıktan sonra bitirme sınavına girilir. Bitirme sınavında başarılı olunursa çocuk immünoloji ve alerjik hastalıklar uzmanı (eski adıyla çocuk alerji uzmanı) olmaya hak kazanılır. Bu çocuk alerji uzmanlık belgesini alabilmek için yaklaşık 2 yıl süreyle devlet hizmet yükümlülüğü yapılır. Bu hükümlülük sonrasında çocuk immünoloji ve alerjik hastalıklar uzmanlık belgesi almaya hak kazanılır. Bu diploma sonrasında artık hekim kaşesinde çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı altında çocuk immünoloji ve alerji hastalıkları uzmanı yazılmaya başlar. Çocuk alerji uzmanlarına verilen haklardan faydalanılır.

Çocuk alerji uzmanları hangi yaştakilerden sorumludur?

Doğumdan 18 yaşına kadar olan çocuklarda görülen astım, alerjik hastalık ve bağışıklık hastalıklarından sorumludurlar.

Ne zaman çocuk alerji uzmanına gidilmelidir?

Doğumdan 18 yaşına kadar olan çocuklarda astım, egzama, besin alerjisi, ilaç alerjisi gibi alerjik hastalıkların belirtileri varsa çocuk alerji uzmanına gidilmesi gerekir. Çünkü çocuk alerji uzmanalrı çocuklarda görülen alerjik hastalıklarda eğitim almış en deneyimli uzmanlardır.

Çocuk alerji uzmanına neden gidilmelidir?

Çocuklarda alerjik hastalıklar birlikte olmaya eğilimlidir. Yani astımı olan çocukların yakşaık %40’ında da alerjik nezle vardır. Aynı zamanda egzama da birlikte olmaya eğilimlidir. Düşünün ki bir çocukta hem astım hem alerjik nezle hem de egzama hastalığı var. Bu çocuğun astım için göğüs hastalıkları doktoru, alerjik nezle için kulak burun boğaz uzmanı, egzama için dermatoloji uzmanına gitmesi gerekir. İşte çocuk alerji uzmanları hem astım hem alerjik nezle hem de egzama konusunda en deneyimli olan uzmanlardır. Bir çok hekim yerine tek hekim yeterlidir.

Çocuk alerji testlerinde en deneyimli ve yetkili uzmanlardır!

Çocuklarda alerji testleri ciltten en doğru sonuç alınmakatadır. Çocuklara alerji testleri her yaşta yapılabilmektedir. 3 yaşından once doğru sonuç vermez bilgisi yanlış olup çocuk alerji uzmanları özellikle besin alerjileri için 1 aylıktan itibaren ciltten alerji testini yapma ve değerlendirme deneyimi ve yetkisi vardır. Ciltten alerji testi eğitimi sadece çocuk alerji uzmanlarına verilmektedir.

Çocuklara alerji aşılarını sadece çocuk alerji uzmanları yapabilir!

Çocuklarda görülen astım, alerjik nezle için faydası kanıtlanmış alerji aşıları sadece çocuk alerji uzmanları yetkilidir. Aşı yapılması gerekiyor mu, gerekiyorsa hangi alerjenleri içermeli ve hangi oranlarda alerji aşısı hazırlanmalı ve süresinin belirlenmesi için eğitim almış ve tek yetkili uzmanlar çocuk alerji uzamanlarıdır.

Çocuklardaki alerji hastalıklarının teşhisi çok önemlidir. Çünkü

Astım, alerjik nezle gibi tüm alerjik hastalıklar genelde uzun sürelidir. Bazen ömür boyu surer. Bu kadar uzun sureli bir hastalığın doğru teşhis konulmadan uzun sure ilaç tedavisi verilmesi yanlış olur. Her ilacın da bir zararı olabilir. Bu nedenle başlangıçta doğru teşhisin konulması ve en az ilaçla çocuğa zarar vermeden tedaviye başlanması çok önemlidir.

Sonuç olarak astım ve digger alerjik hastalıklar, bağışıklık bozuklukları olan doğumdan 18 yaşına kadar olan çocukların gerekli eğitim sonrası diploma almış aynı zamanda çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı olan çocuk alerji uzmanları yani yeni adıyla Çocuk alerji / immünoloji uzmanları tarafından incelenmesi ve doğru teşhis konulup tedavi edilmesi gerekir.